Kıbrıs Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği (KTÜKD) tarafından, Avrupa Birliği’nin Kıbrıs Türk toplumuna yönelik Mali Yardım Programı kapsamında finanse edilen Parity – Kadınların Üretim Kaynaklarına Erişiminin Artırılması için Ortaklık Projesi çerçevesinde, kadınların ekonomik yaşama eşit katılımını güçlendirmek ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin giderilmesine yönelik somut politika önerileri geliştirmek amacıyla iki politika notu hazırlandı.

Doç. Dr. Feyza Bhatti tarafından hazırlanan “Kadınların Üretim Kaynaklarına Erişimi” ve “Doğum İzninden Ebeveyn İznine” başlıklı politika notları, Kıbrıs’ın kuzeyinde kadınların ekonomik kaynaklara erişiminde, karar alma mekanizmalarındaki temsiliyetinde ve bakım sorumluluklarının paylaşılmasında karşılaşılan yapısal eşitsizlikleri bilimsel veriler ışığında ele alıyor. Yayınlar, Parity Projesi kapsamında yürütülen araştırmaların bulgularını somut, uygulanabilir ve ölçülebilir politika önerilerine dönüştürmeyi amaçlıyor.

“Kadınların Üretim Kaynaklarına Erişimi” başlıklı ilk politika notu, kadınların ekonomik güçlenmesinin yalnızca işgücüne katılımla sınırlı olmadığını; finansmana, mülkiyete, bilgiye, iş ağlarına, pazarlara ve karar alma süreçlerine eşit erişimle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Politika notunda yer verilen verilere göre, 2024 yılında Kıbrıs’ın kuzeyinde kadınların işgücüne katılım oranı %37,6 iken erkeklerde bu oran %64 düzeyinde gerçekleşti. Kadınların toplam istihdam içerisindeki payı ise yaklaşık %35 seviyesinde kaldı. Kadın girişimcilerin karşılaştığı finansman ve büyüme engellerinin yanı sıra ekonomik ve kamusal karar alma mekanizmalarındaki temsil eşitsizlikleri de çalışmanın temel konuları arasında yer alıyor. Araştırmada incelenen üç ekonomik örgütün yönetim kurullarında kadınların temsil oranının yalnızca %8,1 olması, karar alma süreçlerindeki eşitsizliğin boyutlarını ortaya koyuyor.

Bu bulgular doğrultusunda politika notu; kadın girişimciler için finansman ve kredi garanti mekanizmalarının geliştirilmesi, mentorluk ve iş geliştirme desteklerinin güçlendirilmesi, bakım sorumluluklarının daha eşit paylaşılması, çalışma yaşamında ayrımcılığın önlenmesi ve kadınların ekonomik ve kamusal karar alma mekanizmalarındaki temsilinin artırılması yönünde öneriler sunuyor.

“Doğum İzninden Ebeveyn İznine” başlıklı ikinci politika notu ise kadınların istihdama katılımını ve çalışma yaşamında kalmasını etkileyen en önemli yapısal sorunlardan biri olan ücretsiz bakım emeğine odaklanıyor.

Parity Projesi kapsamında gerçekleştirilen 2024–2025 Zaman Kullanımı Araştırması’nın bulgularına dayanan çalışma, kadınların ve erkeklerin toplam emek süreleri birbirine yakın olmasına rağmen, kadınların ücretsiz ev içi emek ve bakım sorumluluklarına çok daha fazla zaman ayırdığını ortaya koyuyor. Araştırmaya göre kadınlar haftada ortalama 23,3 saat ev içi emek harcarken erkeklerde bu süre 10,2 saat olarak ölçüldü. Ücretli çalışan kadınların çocuk bakımına ayırdığı zamanın, ücretli çalışan erkeklerin iki katından fazla olması da bakım sorumluluklarının eşitsiz dağılımına dikkat çekiyor.

Politika notu, Kıbrıs’ın kuzeyindeki mevcut doğum ve babalık izni düzenlemelerini Avrupa Birliği standartları ve Kıbrıs’ın güneyindeki uygulamalarla karşılaştırarak bakım sorumluluğunun yalnızca kadınlar üzerinde yoğunlaşmasını önleyecek yeni bir ebeveyn izni modelinin geliştirilmesini öneriyor.

Bu kapsamda mevcut iki günlük babalık izninin 10 iş gününe çıkarılması, her ebeveyne çocuk başına 18 haftalık bireysel ebeveyn izni hakkı tanınması, bu iznin en az iki ayının diğer ebeveyne devredilemez olması ve ebeveyn izinlerinin yeterli gelir desteği, iş güvencesi ve esnek kullanım olanaklarıyla desteklenmesi öneriliyor. Böylece bakım sorumluluğunun kadınlar ve erkekler arasında daha eşit paylaşılması ve kadınların çalışma yaşamına katılımının güçlendirilmesi hedefleniyor.

Her iki politika notu da toplumsal cinsiyet eşitliğinin yalnızca yasal hakların tanınmasıyla değil, bu hakların fiilen kullanılabilmesini sağlayacak ekonomik, sosyal ve kurumsal koşulların oluşturulmasıyla mümkün olabileceğini vurguluyor. Kadınların üretim kaynaklarına erişiminin güçlendirilmesi ile bakım sorumluluklarının daha eşit paylaşılması, birbirini tamamlayan iki temel politika alanı olarak ele alınıyor.

Kıbrıs Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği, Parity Projesi kapsamında yürüttüğü araştırma, yayın ve savunuculuk çalışmalarıyla toplumsal cinsiyet eşitsizliklerine ilişkin bilimsel verilerin kamuoyuyla paylaşılmasını, karar alma süreçlerine taşınmasını ve somut politika reformlarına dönüştürülmesini amaçlıyor.

Hazırlanan iki politika notunun, ilgili kurumlar, yerel yönetimler, sivil toplum örgütleri, akademisyenler, iş dünyası temsilcileri ve karar vericiler için yol gösterici bir kaynak olması; kadınların ekonomik bağımsızlığını, eşit fırsatlara erişimini ve karar alma süreçlerine etkin katılımını güçlendirecek politikaların geliştirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.

Kadınların Üretim Kaynaklarına Erişimi – İNDİR

Doğum İzninden Ebeveyn İznine – İNDİR